Makaleler

BURSA KIZIKLARI HALK İNANÇLARI

tarihinde yayınlandı

 BURSA KIZIKLARI HALK İNANÇLARI[1]                                                                                                                        Yaşar Kalafat[2]   GİRİŞ: Bursa Kızıkları alan çalışması, Oğuz halk kültürü bilhassa halk inançları kültürü araştırmalarından Dünya Avşarları ve Dünya Salurları çalışmalarından sonra 24 Oğuz boyunun yeni bir boyu ile ilgili çalışmasının ilk bölümlerinden birisidir. DEĞİRMENLİKIZIK: Halk kültürü ve daha ziyade halk inançları kültürü hakkında bilgi vermeği amaçladığımız […]

Makaleler

MEZBAHALAR ​​​​​ ​​​​ VE ​​​​ ​​​ KIRKLAMA-KIRK BASMASI

tarihinde yayınlandı

​​ ​​ ​​​​​​ “…….Göklerde ve yerde olan her şeyi Allah’ın bildiğini düşünmez misin?…..(Mücadele Suresi 7” Yaşar Kalafat GİRİŞ: Mezbahalar, Bismil hayvanların insanlar tarafından tüketilmek üzere kesildikleri yerlerdir. Burada kesime giren canlı hayvan kesimden sonra artık yaşamamaktadır. Canı bedeninden ayrılmıştır. Tüketime hazırlanmaları az veya çok vakit alabilir, kesimden sonra bir süre mezbaha tesislerinde bekletilenler de olabilir. […]

Makaleler

SÖZLÜ KÜLTÜRÜMÜZDEN EŞEKLE İLGİLİ NOTLAR

tarihinde yayınlandı

SÖZLÜ KÜLTÜRÜMÜZDEN EŞEKLE İLGİLİ NOTLAR[1]                                                                                                                         Yaşar Kalafat[2]               GİRİŞ. Bu çalışmanın konu başlığını belilerken eşekli ilgili halk inanmalarına ve mitolojik verilere de ulaşabilmiş olmayı çok istedik. Diğer bazı kültürlerin arkaik dönemlerine dair verilen bilgilerde eşek-mitoloji bağlantılı bilgiler var iken, biz Türk mitolojisinde eşekle ilgili bilgilere rastlayamadık. Şüphesin halk tababeti, Bilhassa Eşek sütü […]

Makaleler

YOZGAT YÖRESİ HALK İNANMALARINDA MİTOLOJİK BULGULAR (Salurlar-Tülekler-Abdallar-Sıraçlar-Diğer Türkmenler)

tarihinde yayınlandı

YOZGAT YÖRESİ HALK İNANMALARINDA MİTOLOJİK BULGULAR                                             (Salurlar-Tülekler-Abdallar-Sıraçlar-Diğer Türkmenler)                                                                                   Yaşar Kalafat[1]   GİRİŞ: Çalışma Yozgat Salurları halk inanmalarının incelenmesi maksadı ile başlatılmıştır. Evvelce yapılan Avşarlar[2] çalışmasında olduğu gibi Dünya Salurlarının kısa tarihçeleri dağılım şekilleri anlatılıp halk kültürleri halk inançları öncelikli olarak ele alınması planlanmıştır. Bu konu başka bir çalışmamızda ayrıca da ele alınacaktır. Abdallar[3], […]

Makaleler

KOCALİ HALK İNANÇLARININ KÖK HÜCRELERİ VE KIZIL İNANCI

tarihinde yayınlandı

KOCALİ HALK İNANÇLARININ KÖK HÜCRELERİ VE KIZIL İNANCI[1]                                                                              Yaşar Kalafat[2]   Giriş: Sunumumuza, tezimizle ilgili bir kaç spot açıklama yaparak girmek istiyoruz. Bu açıklamalarda, bazı soruları sorup, onlara cevap ararken tezimizi tartışarak savunmaya çalışacağız. Bu açıklamalarda, Türk kültürel kimliğinin oluşmasında tarihçiliğin yeri, yurt edinme, edinilen yurdu koruma tarihçiliğinin içeriği, ilgili disiplinlerle bağlantısı üzerinde […]

Makaleler

HEMŞİN TÜRKLERİ (HOMŞETZİ TÜRKLERİ) VE İKİNCİ DİLLERİ ERMENİCE OLAN TÜRKLERİN KARŞILAŞTIRMALI HALK İNANÇLARI -I-

tarihinde yayınlandı

HEMŞİN TÜRKLERİ (HOMŞETZİ TÜRKLERİ) VE İKİNCİ DİLLERİ ERMENİCE OLAN TÜRKLERİN KARŞILAŞTIRMALI HALK İNANÇLARI  -I-         Yaşar Kalafat-[1] Mehmet Bilgin[2] – Remzi Yılmaz[3]   Özet Hemşinli üst başlığı altında toplanan halkın Hopa Hemşinliler olarak bilinen kısmı adeta çift dillidir. Bunlar Türkçenin yanısıra özel sayılabilecek Ermenice karışımı bir dil kullanmaktadırlar. Bu konudaki iki iddiadan […]

Makaleler

EMPERYALİZM KARŞISINDA KARAPAPAK-TEREKEME STRATEJİK HASSASİYETİ

tarihinde yayınlandı

EMPERYALİZM KARŞISINDA KARAPAPAK-TEREKEME STRATEJİK HASSASİYETİ                                                                                                                                                                               Yaşar Kalafat[1]   Karakapak-Terekeme Türkleri bizin hayatımızın bir Karslı ve Halk bilimci olmanın doğal sonucu her zaman olmuşlardır. Bu Türk toplumu ile temaslarımız her Karslı gibi doğal olarak çocukluğumuzla başlar. Diğer hemşerilerimiz gibi komşu olmuşuz, meslektaş oluşuz, okul arkadaş olmuşuz, meslektaş olmuşuz, akraba olmuşuz acı ve tatlı […]

Makaleler

YOZGAT YÖRESİ HALK İNANMALARINDA MİTOLOJİK BULGULAR (Salurlar-Tülekler-Abdallar-Sıraçlar-Diğer Türkmenler)

tarihinde yayınlandı

YOZGAT YÖRESİ HALK İNANMALARINDA MİTOLOJİK BULGULAR                                             (Salurlar-Tülekler-Abdallar-Sıraçlar-Diğer Türkmenler)                                                                                   Yaşar Kalafat[1]   GİRİŞ: Çalışma Yozgat Salurları halk inanmalarının incelenmesi maksadı ile başlatılmıştır. Evvelce yapılan Avşarlar[2] çalışmasında olduğu gibi Dünya Salurlarının kısa tarihçeleri dağılım şekilleri anlatılıp halk kültürleri halk inançları öncelikli olarak ele alınması planlanmıştır. Bu konu başka bir çalışmamızda ayrıca da ele alınacaktır. Abdallar[3], […]

Makaleler

Kültürel Kimlik Algılayışına Eleştirisel Bir Yaklaşım (05.11.2006)

tarihinde yayınlandı

KÜLTÜREL KİMLİK ALGILAYIŞINA ELEŞTİRİSEL BİR YAKLAŞIM   Bu yazımızda ele alacağımız konu evvelce değinmiş olmamıza rağmen bazı dergilerde dikkatimizi çeken ve bize göre doğru olmayan yaklaşım tarzları ve kimlik algılayışlarıdır. Her türlü fikre açık olmamıza rağmen, onaylayamadığız izah biçimlerine dair görüşlerimizi açıklamaktan da kendimizi alamıyoruz.   Türkiye’de Türk soyluların çoğunlukta olmalarından hareketle Türk soylu olmayanların […]

Makaleler

Horasan Türk Halk İnançları_1 (28.11.2006)

tarihinde yayınlandı

HORASAN TÜRK HALK İNANÇLARIDoğu Beyazıt Gürkan Sempozyumları-Türk Halk İnançlarında Kurt  Bu yazı katılmış bulunduğumuz birisi Türkiye’de Diğeri İran’da iki müteakip uluslar arası sempozyum münasebetiyle derlediğimiz bilgilerden oluşmuştur. Tespitlerimiz arasında doğal olarak halk inançları ön plana çıkmıştır. Daha evvel İran’da birisi Kum merkezli ve diğeri Güney Azerbaycan merkezli seyahatlerimiz olmuştu. Bu defa İran Türkmenistan’ı veya Batı […]

Makaleler

Horasan Türk Halk İnançları_2 (28.11.2006)

tarihinde yayınlandı

HORASAN TÜRK HALK İNANÇLARI_2Doğu Beyazıt Gürkan Sempozyumları-Türk Halk İnançlarında Kurt Gürkan’dan Tebris’e gelirken Erdebil’e geçtik. Buraya yol Bostanağbat’tan ayrılıyordu. Yaklaşık 600 km yol kat ederek gidip geldik. Sorap şehrinde güvercinlerin iki ayrı parkta heykellerini gördük. Bu havalinin insan dokusu tamamen Türk-Türkmendir. Güvercin şehitliğin ak-pak ruhların temsilcisi olarak kabul ediliyor. Yolda Şah Abbas’ın yaptırmış olduğu bir […]

Makaleler

Güney Kafkasya Barışının Sağlanmasında Anahtar Etnisite-Ahıskalılar (28.11.2006)

tarihinde yayınlandı

Güney Kafkasya Barışının Sağlanmasında Anahtar Etnisite -Ahıskalılar Giriş Türkiye’nin Güney Kafkasya politikasının önemli meselelerinden birisini Ahıska Türkleri sorununun çözümü oluşturmuştur. Bu bakımdan Türkiye, 1944 yılında Stalin’in kararıyla yurtlarından sürülen, sürgün edilmiş diğer halklardan farklı olarak yurtlarına dönüşlerine henüz izin verilmeyen ve eski Sovyetler Birliği coğrafyasının çeşitli bölgelerine dağılmış bu halkın mağduriyetinin giderilmesi, kimliğinin ve kültürel […]

Makaleler

Karadeniz Yöresi Kültür Tarihinde “Helva” (02.12.2006)

tarihinde yayınlandı

KARADENİZ YÖRESİ KÜLTÜR TARİHİNDE “HELVA” GİRİŞ Türk Kültüründe helvanın çok eski bir geçmişe sahip oluşu doğaldır. Zira helva göçebe bozkır medeniyetinin bir ürünüdür. Yapılması pratik, muhafazası kolay, gerekli malzemesi mahdut bir besindir. Kavut ile ev helvasının hazırlanması adeta aynıdır. Bu itibarla da sadece sıradan bir yiyecek değil adeta Türklerin mutluluk ve keder yemeğidir.   Türk […]

Makaleler

HAZARA TÜRKLERİNDE KARŞILAŞTIRMALI HALK İNANÇLARI 1

tarihinde yayınlandı

HAZARA TÜRKLERİNDE KARŞILAŞTIRMALI HALK İNANÇLARI GİRİŞ Hazara, Karakalpak, Karapapah, Dağıstan, Nogay, Balkar / Malkar, Karaçay, Karay, Kırımçak, Ahıska, Bulgar, Başkurt, Kazak ve Tatar Türklerinin halk inançları içerikli metinlerden oluşan bu çalışmada, konular ele alınırken büyük ölçüde hayatın doğum, evlilik ve ölüm gibi safhaları sıralaması esas alınmış imkan nispetinde, beher safha kendi içerisinde evveli, esnası ve […]

Makaleler

HAZARA TÜRKLERİNDE KARŞILAŞTIRMALI HALK İNANÇLARI 2

tarihinde yayınlandı

Çocuk Oyunları Çocuk oyunları şüphe yok ki diğer halk oyunları gibi asli parçalarındandır. Halk oyunlarının içerdiği kadar da halk inancı içerirler. Çocuk oyunları münasebeti ile, oyunların isimleri, oynanma biçimleri, tekerlemeler ve oyun gerekçeleri konusunda tespitlerimizi açıklıyoruz. Çocuklar arasında oynanan birçok oyun vardır. Bu oyunlar toplu olarak oynanır ve genellikle hepsinde tekerlemeler ve kendine has sözler […]

Makaleler

HAZARA TÜRKLERİNDE KARŞILAŞTIRMALI HALK İNANÇLARI 3

tarihinde yayınlandı

Çocuk Oyunları Çocuk oyunları şüphe yok ki diğer halk oyunları gibi asli parçalarındandır. Halk oyunlarının içerdiği kadar da halk inancı içerirler. Çocuk oyunları münasebeti ile, oyunların isimleri, oynanma biçimleri, tekerlemeler ve oyun gerekçeleri konusunda tespitlerimizi açıklıyoruz. Çocuklar arasında oynanan birçok oyun vardır. Bu oyunlar toplu olarak oynanır ve genellikle hepsinde tekerlemeler ve kendine has sözler […]

Makaleler

Gregoryan Türklerin Stratejik Boyutu (11.12.2006)

tarihinde yayınlandı

GREGORYAN TÜRKLERİN STRATEJİK BOYUTU Ermeni ulusunun kimliği, onu oluşturan unsurlar itibariyle muhtelif vesilelerle bir şekilde gündeme gelmiş ve fakat ilgili bütün yönleri ile ele alınıp Türk ulusal kimliği açısından irdelenmesine yeterince gidilememiştir.Son dönemde yapılmaya başlanılan bir kısım önemli çalışmalara rağmen (Mahmut Niyazi Sezgin “Anadolu Türklüğünün Kayıp Halkası: Gregoryan Türkler” İkibinyirmiüç,15 Kasım 2005,S.15, s.62-72; Dr. Yaşar […]

Makaleler

Başkurt Adının Türk Halk İnançlarındaki Yeri (27.02.2007)

tarihinde yayınlandı

Başkurt Adının Türk Halk İnançlarındaki Yeri   Biz bu kısa bildirimizde “Kurt”un uzak geçmişten günümüze Bizim Avrasyamızdaki yeri üzerinde duruyoruz. Bizim Avrasyamız tanımı yakın çevresi ile Türk Dünyasını kapsarken, kapsamı içerisinde birlikte yaşadığımız hakları da olmaktadır.   Kurttan türeme veya kurt ata motifi her iki destanlarımızda yer tutarken[1]  Türk soylu kesimi de kapsayan Kafkasya’nın Nart […]

Makaleler

SARI SALTUKLULAR

tarihinde yayınlandı

                                               SARI SALTUKLULAR         “Geldikti bir zamanlar Sarı Saltık’la Asya’dan Bir bir Diyâr-ı Rûm’a dağıldık Sakarya’dan” Yahya Kemal Beyatlı             Dr. Yaşar Kalafat     GİRİŞ   Bu yazı 2007 Nevruz/Yeni Gün Bayramı münasebeti ile Tunceli ve yakın çevresinde yapılan inanç içerikli gözlemlerden oluşmuştur. Temaslar ve tespitler […]

Makaleler

TÜRK KÜLTÜR COĞRAFYASINDA

tarihinde yayınlandı

TÜRK KÜLTÜR COĞRAFYASINDA TÜRK KÜLTÜR COĞRAFYASINDA GİRİŞ: Konuyu, Türk Kültür Coğrafyası tanımını açıklamaya başlayarak ele almak yerinde olabilir. Bunun için de ‘Türk’ ve buradan hareketle de ilgili coğrafyadan ne anladığımızı kısaca da olsa açmak isabetli olabilir. Giderek yağmurun dua ortamındaki anlamı üzerinde durulabilir. Nihayet yağmur ve duası ile ilgili açıklamalara bir altlık olmak üzere, duanın […]

Makaleler

TÜRK KÜLTÜR COĞRAFYASINDA LEZGİ HALK İNANÇLARI

tarihinde yayınlandı

  TÜRK KÜLTÜR COĞRAFYASINDA                                                LEZGİ HALK İNANÇLARI                                                                                                                                                                                        Lezgiler hakkındaki ilk bilgileri Ağdaş’ın Lezgi Mahallesi Şamil sokağında yaşamakta olan bir Lezgiden aldık.[1]   1979 yılı resmi kayıtlarına göre 383 000 Lezginin 158.000’i Müslüman dır ve Azerbaycan’da yaşamaktadır. Dillerinin Ahtı diyalekti, Kuredi diyalekti, Güney diyalekti vardır. Edebi dilleri Güney […]

Makaleler

TÜRK HALK İNANÇLARINDA BOZ AYI BİR TABU MU İDİ? I

tarihinde yayınlandı

TÜRK HALK İNANÇLARINDA BOZ AYI BİR TABU MU İDİ?                                                                                                                                                                                 Yaşar Kalafat               GİRİŞ:               Türk kültür coğrafyası halk inanmalarında ve bu arada sözlü kültür verilerinde izleri sürülebilen Boz Ayı bir dönem tabu mu idi? Tabu kapsanma giren verilerden hareketle ayının inanç sistemlerindeki yeri belirlenebilir mi? Boz Ayı’nın diğer ayılardan farklılığı nedir […]

Makaleler

TÜRK HALK İNANÇLARINDA BOZ AYI BİR TABU MU İDİ? II

tarihinde yayınlandı

Tabu olan varlığın üzerine ant içildiği bilinmektedir. Ant içilerek ya gücün vaat ettiği imkânlardan mahrumiyet göze alınmakta veya o gücün imkânlardan mahrum etmenin dışında ayrıca ceza verebileceğine inanılmaktadır. Örneklemek gerekir ise ekmek insanı çarpar ve yine ekmek yenilerek açlıktan kurtulmuş olunur. Yakut Türklerinin en itibarlı ant şekli ayı kafası üzerine yapılan anttı. O bulunamadığı hallerde […]

Makaleler

TÜRK HALK KÜLTÜRÜNDE ‘DABAK SATMA’ İNANÇ VE UYGULAMASI

tarihinde yayınlandı

TÜRK HALK KÜLTÜRÜNDE ‘DABAK SATMA’ İNANÇ VE UYGULAMASI   22 Kasım 2012 günü Hakk’ın rahmetine yolcu ettiğimiz Türk kültür milliyetçiliğinin bilge bayraktarlarından Prof. Dr. Turan Yazgan’ın kutlu anısına-Kalafat                                                                          Yaşar Kalafat-Ş.Kaan Gündoğdu Yörede şap hastalığına dabak adı verilmektedir. Yaylada veya köyde dabak hastalığı hayvanlara bulaştığı zaman, saygınlığı olan sözü dinlenir bir yaşlı kadın seçilir. Ağaç parçalarından bir bebek yapılarak, […]

Makaleler

TÜRK KÜLTÜR COĞRAFYASINDA YAĞMUR DUASI

tarihinde yayınlandı

TÜRK KÜLTÜR COĞRAFYASINDA YAĞMUR  DUASI   Dr. Yaşar  KALAFAT   GİRİŞ:   Konuyu, Türk Kültür Coğrafyası tanımını açıklamaya başlayarak ele almak yerinde olabilir. Bunun için de ‘Türk’ ve buradan hareketle de ilgili coğrafyadan ne anladığımızı kısaca da olsa açmak isabetli olabilir. Giderek yağmurun dua ortamındaki anlamı üzerinde durulabilir. Nihayet yağmur ve duası ile ilgili açıklamalara […]

Makaleler

TÜRK KÜLTÜR COĞRAFYASINDA YAĞMUR DUASI -II-

tarihinde yayınlandı

Kaşkayi Türklerinde de Köse gelin uygulaması vardır. Bunun için bomku/oba içerisinden bir erkek aday seçilir. Kepenek benzeri ondan daha kısa siyah keçeden yapılmış bir çaket giyer. Bu cekete ‘kordek’ denir. O’na ağaçtan bir boynuz yapılır ve cin/gul süsü verilir. Onun üzerine un dökülür. Yörenin çocukları onun ardına düşerler. Ev ev gezilir yağmurlu bereketli deyişler söylenir. […]

Makaleler

TÜRK KÜLTÜR COĞRAFYASINDA YAĞMUR DUASI -III-

tarihinde yayınlandı

Gürcistan’ın Borçalı bölgesindeki Karapapah Türklerindeki yağmur duası ile Kars’ta yapılanlar tamamen aynıdırlar,   Godu Godu’yu gördün mü? Godu’ya selam verdin mi? Godu buradan geçende Kırmızı don geydin mi? Yağ yağmur,   Şeklinde söylenilen duadaki Godu, bazen Godi diye de geçer.   Yağmur Duası’nın mahiyetini biraz daha netleştirmek ve  Godi kelimesinin etimolojisine katkıda bulunmak adına Dedem […]

Makaleler

TÜRK KÜLTÜR COĞRAFYASINDA YAĞMUR DUASI -IV-

tarihinde yayınlandı

Yağmur Duası’nda kurban kesme inanç ve uygulaması, Hıristiyan Türk kültür coğrafyası üyelerinden Ortodoks inançlı Gagavuz Türklerinde de vardır.(M. Argunşah-H.Güngör, Gagavuz Türkleri, Tarih Dil Folklor ve Halk Edebiyatı, Ankara 1991, s.35–37) Anadolu’nun çeşitli yörelerinde de uygulanan yağmur kurbanı için, çok kere duanın yapıldığı yatırın bunduğu yer mekân olarak seçilir. Tunceli’nde sulak yerlerdeki büyük kaya veya tepeler  […]

Makaleler

KIBRIS KURT BABA/KUTUP BABA YATIRI VE ANADOLU TÜRK HALK İNANMALARINDA YENİ BULGULAR

tarihinde yayınlandı

KIBRIS KURT BABA/KUTUP BABA YATIRI VE ANADOLU TÜRK HALK İNANMALARINDA YENİ BULGULAR[1] Yaşar Kalafat                                                                           “Dağlarda tek tek ateşler yanıyordu. Ve yıldızlar öyle ışıltılı, öyle ferahtılar ki Sayak kalpaklı adam, Nasıl ve ne zaman geleceğini bilmeden, Güzel, rahat günlere inanıyordu        Ve gülen bıyıklarıyla duruyordu ki mavzerinin yanında, Birden bire beş adım sağında O’nu […]

Makaleler

KIBRIS KURT BABA/KUTUP BABA YATIRI VE ANADOLU TÜRK HALK İNANMALARINDA YENİ BULGULAR II

tarihinde yayınlandı

Kurda canavar da denilebilmesine rağmen onun yabaniliğinde de bir asaletin saklılığına inanılır. Rodop bölgesi Tatar Türklerinde Kaşgırcı dolaştırılır. İçi doldurulmuş Kaşgır/Kurt postu oluşturan alaylarla nağmeler okunarak kapı kapı gezdirilip, dolaşılan kapılardan bahşişler alınır. Bu uygulama, biraz yağmur alaylarını andırır. Kaşgır’a sopalarla vurulur gibi yapılır ve yaptıkları fenalıklar dile getirilir. Bu gelenek yaşatılırken; “Qaşgırcı keldi kapığa, […]

Makaleler

NUH KÜLTÜR COĞRAFYASINDA MİTOLOJİK SÖZLÜK DENEMESİ II

tarihinde yayınlandı

Altı Parmak; Tatar Türkleri arasında da bilinmekle beraber, Mısır bölgesinde bunlara Rafaimdeniliyordu. Uzun boylu, uzun boyunlu, uzun kol ve bacaklı çok güçlü bu varlıkların Davut Peygamber zamanında yer gömüldüklerine inanılır. Sarı Öküzün boynuzu sallamak suretiyle boynuzundaki dünyada depreme yol açışına bu iyenin marazasının yol açtığına inanılır. Aydar/Ayder/Hayder: Karaçuha’nın inanç etimolojisi bize Aydar / Ayder / […]

Makaleler

NUH KÜLTÜR COĞRAFYASINDA MİTOLOJİK SÖZLÜK DENEMESİ III

tarihinde yayınlandı

Elk: Elk halkın “üç harfliler” şeklinde kodladıkları varlıklardandır.  Bunlar doğum yapan hanımlara musallat olurlarken geceleri ahırında bağlı olan atlara da binerler. Anadilleri Türkçe ve Kürtçe olan Ardahan Avşarlarında doğum yapan hanımın saçlarının ucu kendi ağzına sokulur. Böylece 3 harflilerden korunacağına inanılır. Ayrıca anne adayının yastığına iğne batırılır. Bu 3 harfli ile ahırlarda atları binen varlık […]

Makaleler

NUH KÜLTÜR COĞRAFYASINDA MİTOLOJİK SÖZLÜK DENEMESİ IV

tarihinde yayınlandı

Karaçuha konusu üzerinde ayrıntılı durulması gereken bir konudur. Baht iyesi oluşu ile genel tahnif bakımından çocukluğumuzda Kars’tan dinlediğimiz masalarda bazen felek ile karıştırdığımız bir güç vardı. Anlatıya göre herkesin bir su benti ve bentin başında su suyun yolunu açan bir güç, dev veya görevli vardı. Bahtların açıklığı bu suyun yolunun açıklığı ile izah edilirken, bazen […]

Makaleler

NUH KÜLTÜR COĞRAFYASINDA MİTOLOJİK SÖZLÜK DENEMESİ V

tarihinde yayınlandı

Acara’da Müslüman Türklerinde ambar ve evlere nazar deymesin “zararlılar” girmesin diye kapı başına keçiboynuzu gerilir, çakılır. Nazar boncuğunun yanı sıra kırmızıbiber asılır kırmızı dikkati çeker nazarı kırar inancı vardır. Obur, Hemşin’de Ubur olarak bilinir. Hayatta iken kötülükler yapmış yaşlı kadınları, onlar öldüklerinde toprağın onlarıkabul etmeyeceği, definlerinden kısa bir süre mezarlarından çıkıp eski muhitlerinde çığlıklar atarak […]

Makaleler

aNA DİLİ LAZCA OLAN ARTVİNLİ TÜRKLERDE HALK KÜLTÜRÜ II

tarihinde yayınlandı

Anadili Lazca olan Türklerde evlatlar arasında kız veya erkek çocuk sevgi farkı yoktur. Bununla beraber erkek çocuğun nesli devam ettireceği bu itibarla erkek evladın da olunması istenir[1]. Çocuğu olmayan Laz ailenin çocuğu olması için adak adadığı olur. Daha ziyade hiç kızı veya hiç oğlu olmayan aileler kız veya erkek çocuk dileği ile adakta bulunurlar.[2] Laz […]

Makaleler

ANA DİLİ LAZCA OLAN ARTVİNLİ TÜRKLERDE HALK KÜLTÜRÜ III

tarihinde yayınlandı

Belli Başlı Laz yemekleri; Taze Fasulye, Kuru Fasülye, Dövülmüş Fasülye, Tavalanmış Turşu,  fasülue Duderi, Yanık Hamsi/Pilakide Hamsi Kzartılmış Yumurtalı Hamsi, Parçalanmış Yumurtalı Hamsi, Kaygana, Hamsili Ekmek, Hamsili Pilav, Tavalanmış Et, Pişirilmiş Et, Kaplama, Çerkez Tavuğu, Hışır, Tavalanmış Yumurta, Marmalika, Pişilmiş Mısır Ekmeği, Mısır Ekmeği, Pişi, El Makarnası, Kabak Pilavı, Şekersiz Sütlaç, Tavalanmış Çökelek, Muhlama, Kaymaklı, […]

Makaleler

ANA DİLİ LAZCA OLAN ARTVİNLİ TÜRKLERDE HALK KÜLTÜRÜ IV

tarihinde yayınlandı

Lazlarda, özellikle de Arhavi’de, gençler arasında kız ve erkek ayırımı yapılmaz. Genç kız ve erkekler, köyün meydanlarında, düğünlerde, davetlerde ve imecelerde birlikte otururlar, birlikte türkü söylerler ve birlikte oynarlar. Bazı genç kızlar ve erkekler de birbirini severler, birbirleriyle gönül bağı kurarlar.[1] Gönül bağını kuran gençler, arasındaki yakınlaşma ahlak sınırlarını aşamaz. Aşırılklar hoş görülmez onaylanmaz, böyle […]

Makaleler

ANA DİLİ LAZCA OLAN ARTVİNLİ TÜRKLERDE HALK KÜLTÜRÜ V

tarihinde yayınlandı

Lazlar, insanların öldükten sonra, 40 güne kadar, hemen her gün, mezarından çıkarak evlerine döndüklerine inanılır. Bunlara Oburi denir. Bu inanç da ruh inancı ile ilgili olup, Orta Asya’dan geliyor. Eski Türklerde, insanlar öldükten sonra, kırkıncı güne kadar sıkça evlerine geldikleri inancı vardı.  Günümüzde de,  Lazlar ve Anadolu Türkleri dâhil olmak üzere, bütün Türk boylarında bu […]

Makaleler

UZAK GEÇMİŞTEN GÜMÜŞANEVÎ’YE VE GÜMEŞENEVÎ’DEN DE GÜNÜMÜZE BÖLGEDE HALK SUFİZMİ-HALK TABABETİ BAĞLANTISI

tarihinde yayınlandı

UZAK GEÇMİŞTEN GÜMÜŞANEVÎ’YE VE GÜMEŞENEVÎ’DEN DE GÜNÜMÜZE BÖLGEDE HALK SUFİZMİ-HALK TABABETİ BAĞLANTISI                                                                                                                                                                                                                                           Yaşar Kalafat GİRİŞ: Bu çalışmada, Türk tefekkür hayatının anlaşılmasında mitolojik verilerin ihmal edildiği gerçeğinden yola çıkılırken, halk biliminin mitolojik döneme yapılacak yolculukta vasat olabileceğinden hareket edilmiştir. Halk kültürü bilindiği üzere binlerce yılın birikimini içeren halk hazineleridir. Bu kültür alanın […]

Makaleler

UZAK GEÇMİŞTEN GÜMÜŞANEVÎ’YE VE GÜMEŞENEVÎ’DEN DE GÜNÜMÜZE BÖLGEDE HALK SUFİZMİ-HALK TABABETİ BAĞLANTISI -II-

tarihinde yayınlandı

Cenaze yemekleri bu toplumda 3 defa yapılır. Bunlar, ölünün 3.7.20 ve 40. günü yapılanlar. İlkbaharda Şaman Uçuş merasimi esnasında kötü ruhların yaklaştığını haber veren Guguk Kuşunun ilk öttüğü zaman yapılan ve nihayet 1.ve 2. yılın tamamlanmasına 2 gün kala yapılan cenaze yemeğidir. Eskiden ölünün nikâhı ölümden 2 yıl sonra düşerken şimdi 5–6 ay sonra nikâhlılık sona ermektedir.[1] […]

Makaleler

UZAK GEÇMİŞTEN GÜMÜŞANEVÎ’YE VE GÜMEŞENEVÎ’DEN DE GÜNÜMÜZE BÖLGEDE HALK SUFİZMİ-HALK TABABETİ BAĞLANTISI -III-

tarihinde yayınlandı

Orta Asya Kazaklarında yılan oynatıcısı yılan ısırmasına yaptığı üfürüğünde yılana zehirini vucüda dağıtmamasını aksi halde onu ezeceğini söyler.[1] Yagan kabileleri çiftçilerinde çok sayıdaki haşere tehlikeli olarak kabul edilir: “güya onlar kulaktan girebilir, insan bedenine geçebilir ve içine yerleştikleri insanları öldürebilirlermiş.”[2] Kars yöresinde “Kulağa Giren” olarak bilinen hamam böceğini andıran bir haşere vardır. Bunun kulak yoluyla […]

Makaleler

UZAK GEÇMİŞTEN GÜMÜŞANEVÎ’YE VE GÜMEŞENEVÎ’DEN DE GÜNÜMÜZE BÖLGEDE HALK SUFİZMİ-HALK TABABETİ BAĞLANTISI -IV-

tarihinde yayınlandı

Erzurum Bayram Hoca Ocağı, Bayram Hocadan günümüze halen etkinliği sürdürmektedir. Ocağı Hoca’nın soyundan gelenler idame ettirmektedirler. Burayı baş ağrısı çekenler, Aydan Olanlar, yel hastalığı hastaları, çocuk düşürmeden muzdarip olanlar, Kem göze gelenler, İt Dirseği veya Arpacık olarak bilinen rahatsızlığı olanlar ziyaret ederler. Ocakta ocaklı hanımların yönlendirmeleri ile bir takım uygulamalar yapılır. Doğu Karadeniz’de Arpacık tedavisi […]

Makaleler

KURT POSTUNA/DONUNA GİREN DERVİŞ

tarihinde yayınlandı

KURT POSTUNA/DONUNA GİREN DERVİŞ[1]                                                                                                                                                                                     YAŞAR KALAFAT[2] GİRİŞ:                   Derviş Emmi Çorum’un halkı Alevi inançlı Müslüman Türklerden oluşan Öksüzler köyünde yaşamış ve “Derviş Emmi” olarak bilinen ve 30-40 yıl kadar önce vefat etmiş köyün “Dede”liğini de yapmış bir kimsedir.. Derviş Emmi, bazı hallerde Kurt Donu’na girebilmekte ve onun bu hali “Kurt postuna girmek” olarak […]

Makaleler

KARŞILAŞTIRMALI GEREDE /SALUR HALK İNANÇLARI

tarihinde yayınlandı

KARŞILAŞTIRMALI GEREDE /SALUR HALK İNANÇLARI[1]                                                                                                                              Yaşar Kalafat[2] GİRİŞ: Bu Çalışma Gerede Sempozyumu[3] münasebeti ile gidilen Gerede de,  Gerede merkeze bağlı Samat, Havullu, Salar, Salur köylerinin halk inançları konusunda tarihleri arasında yapılmış olan yüzeysel alan çalışması sonucu derlenilen bilgilerin Türk kültür coğrafyasının sair kısımlarından derlenilmiş olan benzerleri karşılaştırılması ve yapılan tespitlerin Türk kültüründeki yerine işaret […]

Makaleler

KARŞILAŞTIRMALI GEREDE /SALUR HALK İNANÇLARI II

tarihinde yayınlandı

Samat Köyü Salurlarında kurtağzı bağlama inanç ve uygulaması vardır. Yabanda kalan evcil hayvanı kurt parçalamaması için kurdun ağzı bağlanır ve hayvan çiftliğine dönünce kurdun ağzı kapatan tarafından açılır. Kurtağzının bağlanması ve açılması hoca tarafından bıçağı ilgili duanın okunup üflenmesi ile yapılır[1]. Kurtağzı bağlama inanç ve uygulaması Türk kültür coğrafyasına çok bilinen bir husustur[2]. Salar, Salur […]

Makaleler

CAN AY/CANAY BİZİM KARSIMIZ

tarihinde yayınlandı

CAN AY/CANAY BİZİM KARSIMIZ                                                                                      “Doğu Anadolu İçin Geleceğin Halkbiliminden Hareketle Düzenlemesinde Yeni Boyutlar.”                                                                                                                               Yaşar Kalafat[1]   Bu anlatıda “Asrın İlk Çeyreğinde Ortadoğu’da Kültürel Kimlik-Resmi Politikalar ve Emperyalizm”[2] başlıklı sunum metnimizden hareketle spot açıklamalar yapmaya çalışacağız. Metinde, Ortadoğu ve Güney Kafkasya bölge coğrafyasının tarihi dokusunun bir parçası olan Ermeni konusunu farklı bir boyutu ile […]