ARAS KÜLTÜR ARKABALIĞINDA

                                        YAZILI KAYNAKLAR VE ÖNEMİ –I-       

 

 

                                                           Şehit Türkolog Tahsin Parlak’ın aziz hatırasına                           

                                                                                                              

                                                                                                         

                                                                                              Yaşar KALAFAT

 

 

            GİRİŞ:

 

            Biz çalışmayı programımıza alma kararını Güney Batı Kafkas Cumhuriyeti Kültür Coğrafyası bildirimiz münasebeti ile yaptığımız kaynak taraması döneminde verdik[1]. İlgili kaynaklara ulaşmak için gerekli olan bibliyografya çalışmalarının yapılmadığını o dönemde daha net gördük. Yakın geçmişin çalışmaları bir yana içerisinde bulunulan dönemle de ilgili kaynak çalışmaları yapılmamıştı. Böylece anılan coğrafyanın alanımız itibariyle sosyal bilimler içerikli kaynaklarını derleyip tasnif etmeğe karar verdik. Bunun için çalışılacak coğrafyanın sınırları belirlenmiş olsa da, Bu amaca ulaşmak için sadece bir çalışma yapmış olmak yeterli değildi. İlkin çalışılan dönemini 1980–2012 tarihleri ile sınırladık ve daha sonra da çalışmaları kitap, makale ve bildiri olarak bir sınıflamaya tabi tutup bu çalışmamızda bildirileri esas aldık.[2]Şüphesiz bildiri konularını da edebiyat, dil, musiki, halkiyat, sosyoloji, eğitim, güzel sanatlar vb esas alarak bir tasnif uyguladık. Böylece ilgili çalışmalar arasında ilişki kurulması, devamlılığın sağlanılması, tekrarın önlenilmesi mümkün olabilecektir.[3]

 

Sosyal bilimler içerikli çalışmaların kapsamını diğer bilimlerin içeriğinden kesin sınırlarla ayırmak daima mümkün olmayabilmektedir. Bu itibarla kaynaklar listemiz doğal olarak yeni çalışmalara dair künyelere açık olacaktır. Diğer bir husus ise bu çalışmayı yapmak için yola çıkarken tercihimiz karşılaştırmayı esas almış çalışmalardan yola çıkmaktı. Bu sınırlamaya fazla bağlı kalamadık zira bazı bildiri çalışmaları incelendiğinde “kademeli karşılaştırma” içerikli oldukları görüldü. Bu itibarla tercih dairesinin çapını oldukça geniş tuttuk.

 

Sempozyum programlarından yararlanarak künyesi tespit edilen bazı bildiriler sunulmamış olabildiler. Bu bildirilere ait metinlerin düzenleme merkezinde oldukları gerçeğinden hareketle onları da tespitlerimiz arasına aldık

 

           

            METİN,

 

 

            Mitoloji İçerikli Çalışmalar:

 

Selçuk Bağlar: “Anadolu ve Kafkasya Mitlerinde Ortak Tanrı Kültürü

Üzerine Bir Örnek: Fırtına Tanrısı Teişeba – Teşup ve Nart Sosriko”. VII. Uluslararası Van Gölü Sempozyumu 04–07 Ekim 2011 Bitlis

 

Dr. Mehseti İsmayıl : “Ağrı Dağı ve Ümum Türk Düşüncesinde Dağların Mifolji Hususiyetleri”,III.Uluslararası Ağrı Dağı ve Nuh’un Gemisi Sempozyumu 12-14 Ekim 2010 Ağrı,, Ağrı Valiliği, Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi

 

Yrd. Doç Dr. Mehseti İsmayıl: “Aras Havzası’nda Derlenen Yılan Hikâyelerinin Mitolojik Değerlendirilmesi”. II. Uluslararası Aras Vadisi Sempozyumu, (13–16 Aralık 2011 Iğdır.) Iğdır Valiliği, Iğdır Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi,  Mimarlar Mühendisler Odası Başkanlığı Mimarlar Odası,

 

Dr. Saadet Memmedova Murat Kızı : “Ağrı Dağı-Kutsal Dağ”, III. Uluslararası Ağrı Dağı ve Nuh’un Gemisi Sempozyumu 12–14 Ekim 2010 Ağrı, Ağrı Valiliği, Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi

 

                                              

            Onamastik – Demografi İçerikli Çalışmalar:

 

Prof. Dr. Abbas Qadiroğlu Seyidov, “M.Ö. VI. – II. Binyıllarda Araz Boyu Nahçıvan Tayfaları”.II. Uluslararası Aras Vadisi Sempozyumu, (13–16 Aralık 2011 Iğdır.) Iğdır Valiliği, Iğdır Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi,  Mimarlar Mühendisler Odası Başkanlığı Mimarlar Odası

 

Dr. Çakır Ceyhan Süvari: “Şerefname’den Günümüze Aşiret Algısı”. VII. Uluslararası Van Gölü Sempozyumu 04-07 Ekim 2011 Bitlis

 

Yrd. Doç. Dr. İbrahim Özgül – Muhammed Köse: “19. Yüzyılda Arşiv Belgelerine Göre Hasenan ve Hayderan Aşiretlerinin Siyasal ve Sosyal Yapıları”. VII. Uluslararası Van Gölü Sempozyumu 04–07 Ekim 2011 Bitlis

 

Yrd. Doç. Dr. M. Sait Şahinalp – Yrd. Doç. Dr. Veysi Günal: “Bitlis Türkülerinde Coğrafi Ortamın Yansımaları”. III. Uluslararası Ağrı Dağı ve Nuh’un Gemisi Sempozyumu 12–14 Ekim 2010 Ağrı, Ağrı Valiliği, Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi

 

Önder Gülbahar: “1836 Osmanlı Nüfus Sayımına Göre Ahlat ve Kırklar Mahallesi”. VII. Uluslararası Van Gölü Sempozyumu 04–07 Ekim 2011 Bitlis

 

Doç. Dr. Necmettin Elmastaş – Yrd. Doç. Dr. M. Sait Şahinalp – Yrd. Doç. Dr. Veysi Günal:“Bitlis İli Köy Adlarına Coğrafi Açıdan Bir Yaklaşım”. VII. Uluslararası Van Gölü Sempozyumu 04–07 Ekim 2011 Bitlis

 

 

            Toponomi İçerikli Çalışmalar:

 

Doç. Dr. Zeynelabidin Makas: “Iğdır’daki Yer Adları Üzerine Bir Değerlendirme”. II. Uluslararası Aras Vadisi Sempozyumu, 13–16 Aralık 2011 Iğdır.) Iğdır Valiliği, Iğdır Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi,  Mimarlar Mühendisler Odası Başkanlığı Mimarlar Odası

 

Qurban Qurbanlı: “Rus Menbelerinde Bir Sıra Arasboyu Türk Toponimleri”. II. Uluslararası Aras Vadisi Sempozyumu, (13–16 Aralık 2011 Iğdır.)     Iğdır Valiliği, Iğdır Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi, Mimarlar Mühendisler Odası Başkanlığı Mimarlar Odası

 

Yrd. Doç. Dr. Metin Eren: “Bitlis Sözlü Kültüründe Mekan”. VII. Uluslararası Van Gölü Sempozyumu 04-07 Ekim 2011 Bitlis

 

Yrd. Doç. Dr. Mehmet Demirtaş: “XVI. Yüzyılda Van Gölünün Adının Tatvan Denizi Olduğunu Gösteren Bir Kaynak: Tezkeret’ül Bünyan”. VII. Uluslararası Van Gölü Sempozyumu 04-07 Ekim 2011 Bitlis

 

Elmar Elekber Oğlu Hüseynov: “Bitlis ve Nahçıvan (Babek İlçesi) İllerindeki Toponimlerin Karşılaştırılması”. VII. Uluslararası Van Gölü Sempozyumu 04–07 Ekim 2011 Bitlis

 

 

            Göç-İskân İçerikli Çalışmalar:

 

 

Doç. Dr. Firidun Hasanoğlu Rızayev: “Proto Türkler ve Tarihi Göçler”. II. Uluslararası Aras Vadisi Sempozyumu, (13–16 Aralık 2011 Iğdır.)  Iğdır Valiliği, Iğdır Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi,  Mimarlar Mühendisler Odası Başkanlığı Mimarlar Odası

 

Yrd. Doç. Dr. Rahmi Tekin – Duysal Gök: “Van Gölü Havzasında İskan Edilen Kafkas Göçmenleri ile İlgili Arşiv Kaynakları”. VII. Uluslararası Van Gölü Sempozyumu 04-07 Ekim 2011 Bitlis

 

Yrd. Doç. Dr. Abdülkadir Gül : “1877–1878 Harpleri Esnasında Ağrı Bölgesi’ndeki Göç Hareketleri”, III. Uluslararası Ağrı Dağı ve Nuh’un Gemisi Sempozyumu 12–14 Ekim 2010 Ağrı,Ağrı Valiliği, Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi

 

Yrd. Doç. Dr. Faruk Kaya- Arş. Gör. Sinan Kocaman : “Mülteci Hareketleri Açısından Ağrı Kenti ve Kentteki Mültecilerin Sosyo-Ekonomik Durumu Üzerine Bir Değerlendirme” , III. Uluslararası Ağrı Dağı ve Nuh’un Gemisi Sempozyumu 12–14 Ekim 2010 Ağrı, Ağrı Valiliği, Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi

 

Arş. Gör. Yakup Karataş : “XIX. Yüzyılın Sonlarında Bayezid Sancağı’nda Yerleşme ve İdari Taksimat”, III. Uluslararası Ağrı Dağı ve Nuh’un Gemisi Sempozyumu 12–14 Ekim 2010 Ağrı,Ağrı Valiliği, Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi

 

 

Doç. Dr. Erdal Aydoğan- Ahmet Edi : “Şeyh Sait İsyanı Sonrası Ağrı İsyanları (1925–1930)”,III. Uluslararası Ağrı Dağı ve Nuh’un Gemisi Sempozyumu 12–14 Ekim 2010 Ağrı, Ağrı Valiliği, Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi

 

 

 

            Genel Halkbilimi İçerikli Çalışmalar:

 

Prof. Dr. Hacı Kadir Kadirzade – Doç. Dr. Behlül İbrahimli: “ Bronz Çağında Nahçıvan’da Pilav Dağda Mezar Abideleri ve Gömü Gelenekleri”. II. Uluslararası Aras Vadisi Sempozyumu, (13–16 Aralık 2011 Iğdır.) Iğdır Valiliği, Iğdır Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi,  Mimarlar Mühendisler Odası Başkanlığı Mimarlar Odası

 

Muhammed Alipur Muqedem: “Xudaferin Bölgesi’nde Çarşamba Bayram Debleri”. II. Uluslararası Aras Vadisi Sempozyumu, (13–16 Aralık 2011 Iğdır.)     Iğdır Valiliği, Iğdır Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi,  Mimarlar Mühendisler Odası Başkanlığı Mimarlar Odası

 

Dr. Rafiq Babayev: “Arasboyu Folklor Muhitinde Iğdır ve Nahçıvan Metinleri”,  II. Uluslararası Aras Vadisi Sempozyumu, (13–16 Aralık 2011 Iğdır.)  Iğdır Valiliği, Iğdır Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi,  Mimarlar Mühendisler Odası Başkanlığı Mimarlar Odası

 

Gulnara Kanbarova: “ Nahçıvan’ın Arasboyu Türbelerinin Badii Karakteri ve Mimarlık Dekoru”. II. Uluslararası Aras Vadisi Sempozyumu, (13–16 Aralık 2011 Iğdır.) Iğdır Valiliği, Iğdır Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi,  Mimarlar Mühendisler Odası Başkanlığı Mimarlar Odası

 

Yrd. Doç. Dr. Anar Azizov: “Berde Türbesi ve Ortaçağ Türbe Mimarisinin Kura – Aras Havzası ile Yakın Çevreden Benzerleri Üzerine” II. Uluslararası Aras Vadisi Sempozyumu, (13–16 Aralık 2011 Iğdır.)     Iğdır Valiliği, Iğdır Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi,  Mimarlar Mühendisler Odası Başkanlığı Mimarlar Odası

 

Dr. Elif Kanca: “Taş Sembolizmi ve Taş Sembollü Anlatıların Toplumsal İşlevleri: Fatma Ana’nın Teknesi ve Gelin Kayası Örnekleri”. II. Uluslararası Aras Vadisi Sempozyumu, (13–16 Aralık 2011 Iğdır.)Iğdır Valiliği, Iğdır Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi,  Mimarlar Mühendisler Odası Başkanlığı Mimarlar Odası

 

Dr. Rafiq Babayev: “Arasboyu Folklor Muhitinde Iğdır ve Nahçıvan Metinleri”,  II. Uluslararası Aras Vadisi Sempozyumu, (13–16 Aralık 2011 Iğdır.)  Iğdır Valiliği, Iğdır Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi,  Mimarlar Mühendisler Odası Başkanlığı Mimarlar Odası

 

Doç. Dr. Mehseti Ismayıl Rüstem Kızı: “Van Gölü Havzası ve Azerbaycan’daki Eski İnanç Yerlerinin Kültür Odaklığı Üzerine Değerlendirme”. VII. Uluslararası Van Gölü Sempozyumu 04–07 Ekim 2011 Bitlis

 

Yrd. Doç. Dr. Kıyasettin Koçoğlu: “Aras Havzası’nda Yaşayan Hurafeler”. II. Uluslararası Aras Vadisi Sempozyumu, (13–16 Aralık 2011 Iğdır.) Iğdır Valiliği, Iğdır Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi, Mimarlar Mühendisler Odası Başkanlığı Mimarlar Odası

 

Dr. Yaşar Kalafat: “Aras Vadisi’nde Evcil Hayvan Okşamaları”. II. Uluslararası Aras Vadisi Sempozyumu, (13–16 Aralık 2011 Iğdır.)  Iğdır Valiliği, Iğdır Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi,  Mimarlar Mühendisler Odası Başkanlığı Mimarlar Odası

 

Mehmet Rezzaki ( Zenganlı): “Azerbaycan Folklorunda Arazla İlgili Bayatılar”. II. Uluslararası Aras Vadisi Sempozyumu, (13–16 Aralık 2011 Iğdır.) Iğdır Valiliği, Iğdır Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi, Mimarlar Mühendisler Odası Başkanlığı Mimarlar Odası

 

Hüseyin Hesimli: “Azerbaycan Folklorunda Aras Mevzusu”. “Azerbaycan Folklorunda Arazla İlgili Bayatılar”. II. Uluslararası Aras Vadisi Sempozyumu, (13–16 Aralık 2011 Iğdır.) Iğdır Valiliği, Iğdır Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi,  Mimarlar Mühendisler Odası Başkanlığı Mimarlar Odası Dr. Türkan Kadirzade : “Nuh Peygamber, Dünya Tufanı ile Bağlı Rivayetler ve Anadolu Türkleri ile Karşılaştırmalar”

 

Prof. Dr. Hacı Kadir Kadirzade – Dr. Türkan Kadirzade: “Doğu Anadolu’da Ve Nahçıvanda Hına İle Bağlı Adetler, İnançlar Ve Karşılaştırmalar”, VII. Uluslararası Van Gölü Sempozyumu 04–07 Ekim 2011 Bitlis

 

Doç. Dr. Eser Gültekin- Yrd. Doç. Dr. Şahabettin Öztürk : “Ahmed-i Hani Türbesi’nin Mimari Gelişimi ve Günümüze Yansıması” , III. Uluslararası Ağrı Dağı ve Nuh’un Gemisi Sempozyumu 12–14 Ekim 2010 Ağrı, Ağrı Valiliği, Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi

 

Dr. Eşgane Babayev : “Karşılaştırmalı Olarak Azerbaycan ve Türk Halk Edebiyatında Dağ Motifi”, III. Uluslararası Ağrı Dağı ve Nuh’un Gemisi Sempozyumu 12–14 Ekim 2010 Ağrı, Ağrı Valiliği, Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi

 

Yrd. Doç. Dr. Aşkım Hatunoğlu- B. Yavuz Hatunoğlu- Kübra Şahin : “Üzerlik (Nazarlık) Çeşitleri Açısından Ağrı ve Kütahya İlleri Arasındaki Benzerlik ve Farklılıklar ile Bu Durumun Psikolojik Analizi” , III. Uluslararası Ağrı Dağı ve Nuh’un Gemisi Sempozyumu 12–14 Ekim 2010 Ağrı, Ağrı Valiliği, Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi

 

Yasin İpek : “Ağrı ve Çevresinde hayatın Safhaları ile İlgili İnanç ve Uygulamalar”, III. Uluslararası Ağrı Dağı ve Nuh’un Gemisi Sempozyumu 12–14 Ekim 2010 Ağrı, Ağrı Valiliği, Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi

 

Dr. Metin Eren : “Ağrı ve Çevresinde Ölüm Gelenekleri ve Halk İnançları”, III. Uluslararası Ağrı Dağı ve Nuh’un Gemisi Sempozyumu 12–14 Ekim 2010 Ağrı, Ağrı Valiliği, Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi

 

Prof. Dr. Günay Ataleyer – Arş. Gör. Başak Özdemir- Ceyhun Berkol, “Ağrı ve Çevresi İçin Kültürel Kimlikli Ürün Tasarımının Önemi ve Bir Model Önerisi”, III. Uluslararası Ağrı Dağı ve Nuh’un Gemisi Sempozyumu 12–14 Ekim 2010 Ağrı, Ağrı Valiliği, Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi

 

Yrd. Doç. Dr. Yasin Kılıç : “Ağrı Dağı Efsane ve İnanışlarının Eğitsel Boyutu Üzerine Bir İnceleme”, III. Uluslararası Ağrı Dağı ve Nuh’un Gemisi Sempozyumu 12–14 Ekim 2010 Ağrı, Ağrı Valiliği, Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi

 

 

            Halk Tababeti İçerikli Çalışmalar: