Bildiriler

KAZAN VE ÇEVRESİ (ZİYARET YERLERİ ETRAFINDA GELİŞMİŞ) HALK İNANMALARINDA MİTOLOJİK İZLER -KARTAL- -II-

tarihinde yayınlandı

Kartal’ın gaga, pençe gibi bazı vücut aksamları nazarlıklarda koruyucu ve tılsım ve büyülerde ise sırlayıcı güç unsuru olarak kullanılır[1]. Bir dönemin ongun veya tös’leri arasında da yer alan kartalın tabu özelliğinin Anadolu halk inançlarında da izler bıraktığı söylenebilir. Bektik Türkmenlrinde gelinlerib baş süslerinde kartal teleği en itibarlı mistik süs olarak bilinir. Kartal figürlerin bazen ikili […]

Bildiriler

KAZAN VE ÇEVRESİ (ZİYARET YERLERİ ETRAFINDA GELİŞMİŞ) HALK İNANMALARINDA MİTOLOJİK İZLER -KARTAL- -III-

tarihinde yayınlandı

Trabzon’un ulu zatlarından Haçkalı baba, kuş donuna girerek hocasına gitmekte idi. Hoca Ahmet YeseviTurna Donuna giriyordu. Abdal Musa Geyik Donuna, Hacı Bektaş Veli Güvercin Donuna, Abdulkadir Geylani iseAkdoğan Donuna girebiliyorlar, don değiştiriyorlar Geyik olabiliyorlar veya geyiklerle söyleşebiliyorlar. Birlikte ve bir arada yaşayabiliyorlar. Kayaya ve duvara binip onları at gibi sürebilirken yılanı da kamçı gibi kullanabiliyorlar.[1]Kaz […]

Bildiriler

‘ALEVİ-BEKTAŞİLERİN SORUNLARI VE ÇÖZÜMLERİNE İLİŞKİN RAPOR’A DAİR GÖRÜŞLERİMİZ

tarihinde yayınlandı

‘ALEVİ-BEKTAŞİLERİN SORUNLARI VE ÇÖZÜMLERİNE İLİŞKİN RAPOR’A DAİR GÖRÜŞLERİMİZ[1] Yaşar Kalafat[2]   GİRİŞ: Kültürel sorunlara dair görüşlerin enstitü türü kuruluşlarda araştırılarak çözüme ulaştırılması arayışı bize göre en çağdaş, makul ve geçerli yöntemdir. Yayın çalışmalarından tanıdığımız ve halkbilim bağlantısı itibariyle yakından izlemeğe çalıştığımız Enstitünüzü ve bu etkinliğinizi kutluyoruz. METİN: Tanım Konusu Alevilik-Bektaşiliğin sorunları ele alınırken, bize göre […]

Bildiriler

HOCAM YAZGAN’A GÜNEYDOĞU RAPORU

tarihinde yayınlandı

HOCAM YAZGAN’A GÜNEYDOĞU RAPORU                                                                                                                                                              Dr. Yaşar Kalafat                   GİRİŞ:                 Bu çalışmada, Dünyanın yeni paylaşımında Ortadoğu İslam coğrafyasını bekleyen muhtemel gelişmeler mevcut emarelerden hareketle ele alınmaktadır. Bu münasebetle: Süper Gücün “Dış Politika Tehdit Algılaması” ele alınıp Yahudiliğin yeni yapılandırılması konusu ile bağlantısı üzerinde durulmaktadır.   İrdelemede, Küreselleşmenin farklı alanlardaki tezahürlerinden kültürel küreselleşme üzerinde […]

Bildiriler

HOCAM YAZGAN’A GÜNEYDOĞU RAPORU II

tarihinde yayınlandı

HOCAM YAZGAN’A GÜNEYDOĞU RAPORU                                                                                                                                                              Dr. Yaşar Kalafat                   GİRİŞ:                 Bu çalışmada, Dünyanın yeni paylaşımında Ortadoğu İslam coğrafyasını bekleyen muhtemel gelişmeler mevcut emarelerden hareketle ele alınmaktadır. Bu münasebetle: Süper Gücün “Dış Politika Tehdit Algılaması” ele alınıp Yahudiliğin yeni yapılandırılması konusu ile bağlantısı üzerinde durulmaktadır.   İrdelemede, Küreselleşmenin farklı alanlardaki tezahürlerinden kültürel küreselleşme üzerinde […]

Bildiriler

HOCAM YAZGAN’A GÜNEYDOĞU RAPORU III

tarihinde yayınlandı

Türkiye, uzun süre ve belki de hala Kuzey Irak Kürt yapılanması ile birleştirilmesi fikrine sıcak bakmıştır. Bakmak zorunda bırakılmıştır veya bu görüşte olanlar vardır. Kürt açılımını dile getirirken “yavaş yavaş, alıştıra alıştıra şeklindeki açıklamanın altında muhtemelen bu görüş vardı. Fuller’in “Kuzey Irak’taki Kürtler Bağdat Hükümeti’ne güvenmiyorlar. Kürtler bağımsızlık ilan ettiklerinde onları hangi ülke tanıyacak? O […]

Bildiriler

YOZGAT YÖRESİ HALK İNANMALARINDA MİTOLOJİK BULGULAR

tarihinde yayınlandı

YOZGAT YÖRESİ HALK İNANMALARINDA MİTOLOJİK BULGULAR                                             (Salurlar-Tülekler-Abdallar-Sıraçlar-Diğer Türkmenler)                                                                                    Yaşar Kalafat[1]   GİRİŞ: Çalışma Yozgat Salurları halk inanmalarının incelenmesi maksadı ile başlatılmıştır. Evvelce yapılan Avşarlar[2] çalışmasında olduğu gibi Dünya Salurlarının kısa tarihçeleri dağılım şekilleri anlatılıp halk kültürleri halk inançları öncelikli olarak ele alınması planlanmıştır. Bu konu başka bir çalışmamızda ayrıca da ele alınacaktır. […]

Bildiriler

YOZGAT YÖRESİ HALK İNANMALARINDA MİTOLOJİK BULGULAR II

tarihinde yayınlandı

Tüleklerde hayvanın veya bağ bahçenin ilk mahsulünü horanta, aile fertleri yerler. Ailenin dışına ilk mahsulün tekkeye, yoksula, komşuya verilmesi gibi bir uygulama bu toplumda yoktur[1]. Tüleklerde gelin baba evinden çıkarılmadan evvel geçmiş yıllarda “ana hakkı” diye bilinen bir ödeme yapılır ve bunun miktarını belirlemek için taraflar arasında pazarlık olurdu. Ancak şimdi bu uygulama kalkmıştır[2]. Tülek […]

Bildiriler

YOZGAT YÖRESİ HALK İNANMALARINDA MİTOLOJİK BULGULAR III

tarihinde yayınlandı

Bölgenin Türkmen olarak tanımlanan köylerinden Topal Ali Köyü’nde de Mahzenli Ali Efendinin manevi itibari geçerlidir. Köy halkı, dedeleri Hacı Mirze Ocağı’ndan Mahsenli Hazretlerinin müridi Topal Ali, Mahsenli’ye oradan da köyün kurulmuş olduğu Topal Ali köyüne gelir. Köy halkı Sünni Türkmenlerden oluşmuştur. Toplam 35 hanedir. Bütün köy aynı aileden aydınlardan oluşmuştur[1]. Bu köyde ay ve güneş […]

Bildiriler

YOZGAT YÖRESİ HALK İNANMALARINDA MİTOLOJİK BULGULAR IV

tarihinde yayınlandı

Buraya bebeği olmayan veya yaşamayan aileler gelir adak adar çocukları olunca da gelip adaklarını yerine getirirler. Burada bir su ve adak kurban kesimi için hazırlanmış bir yer vardır. Ocak ziyaretlerinde halk kesiminde mezhep farkı aranmaz, Ocağı farklı halk kesimlerinden her ihtiyaçlı ziyaret edip şifa umabilir. Ocaklıya Ocaklı Payı verir[1]. Dinî nikâhı geçmişte dede kıyardı. Bu […]

Bildiriler

YOZGAT YÖRESİ HALK İNANMALARINDA MİTOLOJİK BULGULAR V

tarihinde yayınlandı

Sıraç bir aile kızını Sünni bir aileye gönlüyle gelin vermez, vermek istemez. Mezhepler arasında karşılıklı kız kaçırmalar veya kocaya kaçmalar olur. Bu toplumda Sünni ile evlenmek düşkünlük sebebi değildir. Sıraç toplumu iki yola da, hem namaza ve hem de ceme çok saygılıdırlar.[1] Sıraçlara göre cemin ciddiyetini diğer Alevi kesimden Müslümanlar bozmuşlardır. Aleviler arasında hem ceme […]

Bildiriler

HALKBİLİMİN 40.YILINDA TÜRKİYE TÜRKOLOJİSİNE STRATEJİK BAKIŞ

tarihinde yayınlandı

HALKBİLİMİN 40.YILINDA TÜRKİYE TÜRKOLOJİSİNE STRATEJİK BAKIŞ   Dr. Yaşar Kalafat ÖZET:   Bildiride, Türk halk edebiyatı sözlü kültür verilerinden halkbilim kapsamına giren çalışmalardan örneklemelerle, etnik kimlik- ulusal kimlik bağlamında kültürel kimlik oluşturma konusu genel Türklük bilimi kapsamında ele alınmaktadır. Türkoloji’nin bilgi araştırma, bilgi oluşturma ve bilgi depolama alanlarındaki faaliyetlerinin yanı sıra bilgi-strateji ilişkileri boyutunun da […]

Bildiriler

BODRUM ÇEVRESİ ÖRNEKLERİ İLE HALK İNANÇLARINDA GÖK KUŞAĞI İNANCININ MİTOLOJİK BOYUTU

tarihinde yayınlandı

BODRUM ÇEVRESİ ÖRNEKLERİ İLE HALK İNANÇLARINDA GÖK KUŞAĞI İNANCININ  MİTOLOJİK BOYUTU                                                                                   Nagihan Çetin[1]-Yaşar Kalafat[2]             GİRİŞ:             Mitoloji, kökleri üzerinde durmak isteyen her millet için çok önemlidir. Köklerinizin derinliği nispetinde yaşadığınız topraklara tutunursunuz. Bunu yapamadığınız durumlarda kökleri daha derinlerde olan halkların nazarında “misafir halk” “işgalci millet” durumuna düşersiniz. Megalo İdea ile Yunan mitolojisinin ideolojik […]

Bildiriler

GİZLİ İLETİLERİ İLE DEĞİRMEN SU BAĞLANTILI İNANMALAR

tarihinde yayınlandı

GİZLİ İLETİLERİ İLE DEĞİRMEN SU BAĞLANTILI İNANMALAR                                                                                    Yaşar Kalafat[1]   “Gönül buğday tanesine benziyor, Bizse değirmene, Değirmen nereden bilecek bu dönüşün sebebi ne?”  Mevlâna     Giriş: Değirmenlerle ilgili halk inançlarının temelinde Eski Türk inanç Sisteminin asli unsurlarından Su Kült’ünün olduğu, bir takım ak ve kara iyelerin mekân tuttuğu yerler arasında değirmenlerin de olduğu veya […]

Bildiriler

GİZLİ İLETİLERİ İLE DEĞİRMEN SU BAĞLANTILI İNANMALAR II

tarihinde yayınlandı

Metin: Evvelce değirmen etrafında oluşmuş inançları, hayatın doğum, evlilik ve ölüm gibi önemli dönemleri ile bunların muhtelif safhaları esas alınarak tarafımızdan bir çalışma yapılmış bir takım inanç ve uygulamalar üzerinde durulmuştu[1].Bu kere bu verileri zenginleştirerek bunlara bazı ilaveler yaparak mitolojik sırların tartışılmaları üzerinde duracağız. Sözlü kültürün her türünde değirmenle ilgili veriler vardır[2]. Bilhassa efsanelerde değirmenlerin […]

Bildiriler

TÜRK TARİHÎ GEÇMİŞİNDE KÜRTLERİN İDARÎ, SİYASÎ, ALANLARDA PAYLAŞTIKLARI COĞRAFYALAR VE KÜLTÜREL BİRLİKTELİKLER

tarihinde yayınlandı

TÜRK TARİHÎ GEÇMİŞİNDE KÜRTLERİN İDARÎ, SİYASÎ, ALANLARDA PAYLAŞTIKLARI COĞRAFYALAR VE KÜLTÜREL BİRLİKTELİKLER                             Yaşar Kalafat[1]   GİRİŞ:             Bu çalışma ile ilgili ilk adım, 1986 yılında başlatılan “Türklerin Dünya Medeniyetine Tarih Boyunca Katkıları” isimli çalışmada kısa açıklamalarla anlatmak maksadıyla atılmıştır[2]. Bu münasebetle, Türklerin tarih sahnesine ilk çıkış tarihleri esas alınarak, onların kurdukları devletler, […]

Bildiriler

ANADOLU TÜRK MİTOLOJİSİNDEN YAPRAKLAR -KARŞILAŞTIRMALI BODRUM HALK İNANÇLARI-

tarihinde yayınlandı

ANADOLU TÜRK MİTOLOJİSİNDEN YAPRAKLAR[1] -KARŞILAŞTIRMALI BODRUM HALK İNANÇLARI-   “Zulmeti lanetlemektense, zayıf de olsa ışık yakmak güzeldir.- Konfutsi”[2] Yaşar Kalafat[3] GİRİŞ: Bu çalışmada Bodrum’un Sünni ve Alevi itikatlı kesimlerinde 30–31 Ekim ve 01 Kasım 2013 tarihlerinde yapılmıştır. Çalışmada; Bodrum merkezin, Alevi inançlı Müslüman kesim itibariyle Güvercinlik yöresinin ve Sünni inançlı Müslüman kesiminin yoğun olduğu Mumcular’ın […]

Bildiriler

ANADOLU TÜRK MİTOLOJİSİNDEN YAPRAKLAR -KARŞILAŞTIRMALI BODRUM HALK İNANÇLARI-II

tarihinde yayınlandı

Mumcularda bebek dünyaya geldiğinde eskiden “tuzlama” olarak bilinen bir uygulama vardı, yapılırdı. Şimdilerde bu uygulama kalkmıştır. Halk arasında eskiden çok konuşan kimse için “Senin tuzun az gelmiş” denirdi. Tuzlanmamış olmak, bir eksiklik sayılır, bebeğin tuzlanmasının gereğine inanılırdı[1]. Ananeye ve yavrusuna Kırklama yapılır. Kırk suyuna kırk adet küçük taş parçası atılır. Kırklı bebeklerin kırklarının karışmaması için […]

Bildiriler

ANADOLU TÜRK MİTOLOJİSİNDEN YAPRAKLAR -KARŞILAŞTIRMALI BODRUM HALK İNANÇLARI-III

tarihinde yayınlandı

Bize göre bu niyaz tespiti fevkalade önemlidir. Niyaz etmek, yükünmek, zikretmek, secde etmek, yönelmek ululuğun kabulü anlamınadır. Ocağa niyaz ateşe niyaz ateş kültünün kutsallığını kabul etmiş olmayı anlatır. Keza aynı açıklama eşik için de, kap kaçağın yapılmış olduğu toprak ve maden için de geçerlidir. Dedeye niyazla da dedenin sistemdeki kutlu yerine işaret edilmiş olunur dede […]

Bildiriler

ANADOLU TÜRK MİTOLOJİSİNDEN YAPRAKLAR -KARŞILAŞTIRMALI BODRUM HALK İNANÇLARI-IV

tarihinde yayınlandı

“Biz de imamet de velayet de vardır. Bu kurum Erdebil’de de vardır. Aleviler de de Alevi-Bektaşi’lerde de dedelik kurumu soydan gelir, soydan sürer. Soydan gelmeyen bir kimseyi yetiştirip dede yapan Alevi-Bektaşi esim de vardır biz onlardan değiliz. Bizde dedeliği sadece ocak zadeler yapar Bizde icazetli olmayan dedelik yapamaz. Bizde Dede eline saz alamaz zira 12 […]

Bildiriler

ANADOLU TÜRK MİTOLOJİSİNDEN YAPRAKLAR -KARŞILAŞTIRMALI BODRUM HALK İNANÇLARI-V

tarihinde yayınlandı

Sünni Müslüman cenazede saf yapar Alevi Müslüman cenazede halka yapar zira cemal cemala/yüz yüze olabilmek için saf oluşmak değil halka oluşturmak gerektiğine inanılır[1]. Hoca da Dede de bilgi sahibi olan herhangi bir kimse de cenaze namazı kıldırabilir[2]. Cenaze nazmında Dede,“her şeyle gel kul haklı ile gelme” der, helallik alır. Helalleşmede musahip olma da helâlık muhakkak […]

Bildiriler

ANADOLU TÜRK MİTOLOJİSİNDEN YAPRAKLAR -KARŞILAŞTIRMALI BODRUM HALK İNANÇLARI-VI

tarihinde yayınlandı

Sünni Müslüman cenazede saf yapar Alevi Müslüman cenazede halka yapar zira cemal cemala/yüz yüze olabilmek için saf oluşmak değil halka oluşturmak gerektiğine inanılır[1]. Hoca da Dede de bilgi sahibi olan herhangi bir kimse de cenaze namazı kıldırabilir[2]. Cenaze nazmında Dede,“her şeyle gel kul haklı ile gelme” der, helallik alır. Helalleşmede musahip olma da helâlık muhakkak […]

Bildiriler

“MİRKASIM AĞA” VE “SİDİKLİ MERDAN” HİKÂYELERİ

tarihinde yayınlandı

“MİRKASIM AĞA” VE “SİDİKLİ MERDAN” HİKÂYELERİ -Su İçerikli Rüyalar-[1]                                                                                      Giriş:               Bu çalışmada, su inancı etrafında oluşmuş Mirkasım Ağa ve Sidikli Merdan isimli bir biri ile ilişkile iki halk anlatısı ele alınmıştır. Suyun rüya yorumlarımda verdiği mesaj üzerinde durulmuştur.   Metin:               Mirkasım Ağa hikâyesini 1962–63 yıllarında Varto-Muş’ta Adliyenin kâtibinden […]

Bildiriler

BAHÇELİEVLER ÖRNEKLERİ İLE Türk Kültürlü Halklarda ÜZERLİK İNANCI VE UYGULAMALARI

tarihinde yayınlandı

BAHÇELİEVLER ÖRNEKLERİ İLE Türk Kültürlü Halklarda ÜZERLİK İNANCI VE UYGULAMALARI                                                                                                                 Dr. Yaşar KALAFAT   GİRİŞ:   Biz bu bildirimizde konuyla ilgili bazı tanımlar yapacak, açıklamalarımızda üzerliğin Türk kültür coğrafyasında nerelerde ve hangi fonksiyonları ile görülebildiğine örneklemelerle yer vereceğiz. Üzerliğin fonksiyonları, kullanım yer ve şekleri üzerinde duracağız. Üzerlik etrafında oluşan uygulamaları anlatırken eş […]

Bildiriler

BaHÇELİEVLER ÖRNEKLERİ İLE Türk Kültürlü Halklarda ÜZERLİK İNANCI VE UYGULAMALARI II

tarihinde yayınlandı

Üzerlik yakılırken birbirlerine çok benzeyen farklı söylemler yapılır. “Üzerlik çatlasın Nazar eden patlasın” Veya “Üzerlik küssün Sıcak ekmek vermeyenin Vebali sende olsun” denir. Özbekistan’da bebeği kötü gözlerden korumak için onun beşiğinin etrafında üzerlik dolaştırılır ve bu esnada; “Al Hazar Hazar Osman” Veya “Isırık ısırık Bin bir derde ısırık” denir.[1] İran’ın Kiresunlu/Giresunlu Türkmenlerindeki bir inanç ve […]

Bildiriler

TRAKYA’DA TÜRK –İSLAM ULULARI

tarihinde yayınlandı

TRAKYA’DA TÜRK –İSLAM ULULARI    -Diyanet İşleri Arşiv Kayıtlarına Göre-                                                                             GİRİŞ   Bizim mistik muhtevalı Türk – İslam büyükleri ile ilgilenme ve çalışmamızın sebeplerinden birisi de onların bu âlemden göçmelerinden sonra da yaşamaları gerektiğine inanmamdır. Onlar âlem değiştirmelerine rağmen yaşıyorlar. Göçmelerinden sonra uzun yıllar daha yaşamışlar. Büyük bir kısmı büyük ölçüde […]

Bildiriler

SÖZLÜ KÜLTÜR VERİLERİ İLE TEBRİZ’İN EKONOMİK TARİHİ

tarihinde yayınlandı

SÖZLÜ KÜLTÜR VERİLERİ İLE TEBRİZ’İN EKONOMİK TARİHİ[1]                                                                                                                           Yaşar Kalafat[2]                                        GİRİŞ: Tarihin alanlarından birisi sözlü kültür olduğu gibi, tarihî çalışmalara kaynaklık yapan kanallardan birsi de sözlü kültür kaynaklarıdır. Bilinen bir gerçektir ki, yazılı kültür olmadan insanlık sözlü kültür dönemi yaşamıştır ve yazılı kültürün geçmişi olan sözlü kültür, yazılı kültür dönemine geçilmesine rağmen […]